تفسیر سوره حجر 01 (375)

«الر تِلْكَ آیاتُ الْكِتابِ» این حرفها آیتها نامه است، «وَ قُرْآنٍ مُبِینٍ (1)» و قرآنى پیدا كننده، باز نماینده.

«رُبَما یَوَدُّ الَّذِینَ كَفَرُوا» اى بسا هنگاما كه دوست بود و آرزو بود ناگرویدگان را، «لَوْ كانُوا مُسْلِمِینَ (2)» اگر مسلمان بودندى.

«ذَرْهُمْ» گذار ایشان را، «یَأْكُلُوا وَ یَتَمَتَّعُوا» تا مى خورند و كام مى رانند، «وَ یُلْهِهِمُ الْأَمَلُ» و دراز دیدن عمر ایشان را مشغول میدارد، «فَسَوْفَ یَعْلَمُونَ (3)» تا آن گه كه آگاه شوند.

«وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْیَةٍ» هرگز هلاك نكردیم شهرى را، «إِلَّا وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ (4)» مگر آن را تقدیرى بود و حكمى از ما و نبشته اى ما را معلوم و هنگام آن دانسته.

«ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ» پیشى نكند هیچ گروهى، «أَجَلَها» بر هنگام مرگ خویش، «وَ ما یَسْتَأْخِرُونَ (5)» و نه با پس ماند از آن هنگام.

«وَ قالُوا» كافران گفتند، «یا أَیُّهَا الَّذِی نُزِّلَ عَلَیْهِ الذِّكْرُ» اى آن كس كه پیغام و یاد بر وى فرو فرستادند، «إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ (6)» تو دیوانه اى.

«لَوْ ما تَأْتِینا بِالْمَلائِكَةِ» چرا فریشتگان نیاوردى بما با خود، «إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِینَ (7)» اگر از راست گویانى.

«ما نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ» فرو نفرستیم بر ایشان فریشتگان، «إِلَّا بِالْحَقِّ» مگر بمرگ ایشان، «وَ ما كانُوا إِذاً مُنْظَرِینَ (8)» و آن گه كه فریشته آید ایشان را درنگ ندهد.

«إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ» ما فرو فرستادیم این یاد و پیغام، «وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ (9)» و ما خود نگه دارانیم.

«وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ» و فرستادیم پیش از تو رسالتها، «فِی شِیَعِ الْأَوَّلِینَ (10)» در گروهان پیشینیان.

«وَ ما یَأْتِیهِمْ مِنْ رَسُولٍ» و نیامد بایشان هیچ پیغامبر، «إِلَّا كانُوا بِهِ یَسْتَهْزِؤُنَ (11)» مگر افسوس مى كردند برو.

«كَذلِكَ نَسْلُكُهُ فِی قُلُوبِ الْمُجْرِمِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِهِ (12)» چنان نهادیم و نمودیم در دلهاى بدان
كه تا بنگروند بخدا و رسول و قرآن،

«وَ قَدْ خَلَتْ سُنَّةُ الْأَوَّلِینَ (13)» و گذشت درین جهان سنّت پیشینیان.

«وَ لَوْ فَتَحْنا عَلَیْهِمْ باباً مِنَ السَّماءِ» و اگر باز گشائیم بر ایشان درى از آسمان، «فَظَلُّوا فِیهِ یَعْرُجُونَ (14)» و ایشان در ایستند در ان در و مى برشوند.

«لَقالُوا إِنَّما سُكِّرَتْ أَبْصارُنا» گویند چشمهاى ما بپوشیده اند و بر بسته اند و كژ نموده اند، «بَلْ نَحْنُ قَوْمٌ مَسْحُورُونَ (15)» بلكه ما گروهى ایم چشم به جادویى بر بسته.

«وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِی السَّماءِ بُرُوجاً» و آفریدیم و كردیم در آسمان برجها، «وَ زَیَّنَّاها لِلنَّاظِرِینَ (16)» و بر آراستیم آن را نگرندگان شب را.

«وَ حَفِظْناها مِنْ كُلِّ شَیْطانٍ رَجِیمٍ (17)» و نگه داشتیم آن را از هر دیوى نفریده اى.

«إِلَّا مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ» مگر كسى از ایشان كه سخن دزدیده نیوشد، «فَأَتْبَعَهُ» در پى او نشیند، «شِهابٌ مُبِینٌ (18)» شاخى آتش آشكارا.

«وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها» و زمین را پهن باز كردیم، «وَ أَلْقَیْنا فِیها رَواسِیَ» و در آن كوه ها در افكندیم، «وَ أَنْبَتْنا فِیها» و برویانیدیم در آن، «مِنْ كُلِّ شَیْ ءٍ مَوْزُونٍ (19)» از هر چیزى سختنى.

«وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِیها مَعایِشَ» و شما را در آن زیستن را جاى ساختیم و چیز، «وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقِینَ (20)» كه شما ایشان را روزى دهان نیستید.

بنده من
هر چه جویى به از نعمت من نجویى، شاكر باش تا بیفزایم.
هر چه دارى به از لطف من ندارى، ذاكر باش تا پرده لطف بر تو نگه دارم.
هر چه گزینى هرگز چون رحمت من نگزینى، بر در من باش تا رحمت باز نگیرم.

بنده من
هر كس را گنجى است و گنج مؤمنان خزینه نعمت من،
هر كس را نازى است و ناز دوستان بلطف من،
هر كس را امیدى است و امید عاصیان برحمت من.

«رُبَما یَوَدُّ الَّذِینَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِینَ»
باش تا این مملكت دنیا بر دارند و این بساط لعب و لهو در نوردند و در میدان عقبى و عرصه عظمى ایوان كبریا بركشند،
پرده از روى كارها بر گرفته و خبرها عیان گشته،
بیچاره بیگانگان آن روز بدانند كه از چه باز مانده اند و چه شراب خورده اند،
آرزوى اسلام كنند و چه سود دارد؟!
تخمى كه نكشتند چه دروند؟
درختى كه ننشاندند به بر آن چه امید دارند؟
و تا نگویى كه این حسرت و غبن خود كافران را خواهد بود كه از اسلام باز ماندند، فاسقان را همین حسرت خواهد بود كه از طاعت باز ماندند و غافلان كه از ذكر باز ماندند.
...
«إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ»
نشر بساط توقیر قرآنست و اظهار شرف و عزّت آن بنزدیك خداى جهان،
قرآنى كه یادگار دل مؤمنانست و مونس جان عارفان و سلوت دوستان و آسایش مشتاقان، دلهاى مؤمنان بدان آراسته، عیب ایشان بدان پوشیده، دین ایشان به آن كوشیده، سعادت و پیروزى فرداى ایشان در آن پیدا كرده،

« وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ »
یك قول آنست كه: ... بشارتى عظیمست دانایان قرآن را و خوانندگان آن را از بهر آنك اطوار طینت ایشان خزینه آیات قرآنست و سویداء دل ایشان مستودع اسرار عزّت قرآنست و معلومست كه جوهر تا در صدف بود صدف بعزّ جوهر عزیز بود، از خطر ایمن و از آفت ضیاع محفوظ...

«وَ لَقَدْ جَعَلْنا فِی السَّماءِ بُرُوجاً»
بروج آسمان كواكب اند، ربّ العزّه آن را بقدرت خویش آفریده و آسمان را بدان نگاشته و نظاره گاه آدمیان كرده، یقول اللَّه تعالى: «وَ زَیَّنَّاها لِلنَّاظِرِینَ»
همچنین دلهاى عارفان بلطف خویش بكواكب معرفت و قمر علم و آفتاب توحید آراسته و نظرگاه خود ساخته.
مصطفى (ص) گفت: و لكن ینظر الى قلوبكم، شیطان چون قصد آسمان كند استراق سمع را بآتش عقوبت مى بسوزد، چون قصد دل بنده مؤمن كند وسوسه را چه عجب اگر بآتش معرفت بسوزد.
...

**********
سوره یونس
تفسیر سوره یونس 01 (322)
تفسیر سوره یونس 05 (326)
تفسیر سوره یونس 09 (330)

**********